Rozwój gospodarki i poprawa jakości życia: to dwa najważniejsze zadania, które powinny być realizowane za pomocą środków z funduszy unijnych. Na jakiej podstawie instytucje przyznające dotacje decydują o tym, czy dany projekt będzie w stanie przyczynić się do wsparcia tych obszarów? Z pomocą przychodzą Krajowe Inteligentne Specjalizacje – dowiedz się więcej na ich temat.
Krajowe inteligentne specjalizacje (KIS) to określenie na wskaźniki preferencji projektów z obszarów tematycznych o najwyższym potencjale. Na etapie ich projektowania, kładziono nacisk na trzy zasadnicze kryteria, którym mają służyć – badania, rozwój oraz innowacje, w skrócie B+R+I. Każda krajowa inteligentna specjalizacja uwzględnia potencjał naukowy, gospodarczy i biznesowy w zakresie tych trzech kryteriów. Zawarte w niej ustalenia mówią o aktualnych możliwościach gospodarki, powiązaniach kooperacyjnych, rynkowych niszach, potencjale konkurencyjnym oraz trendach rozwojowych. Firmy, które aplikują o środki unijne bardzo często muszą „wpisywać się w Krajowe Inteligentne specjalizacje”. Co to w praktyce oznacza? Wyjaśniamy.
Krajowe Inteligentne Specjalizacje – by wszystkim żyło się lepiej
Spora część budżetu Unii Europejskiej jest co roku przeznaczana na różnego rodzaju działania, które mają służyć wszystkim jej mieszkańcom. Dzięki zastrzykowi unijnej gotówki regiony mniej rozwinięte gospodarczo zyskują szansę na modernizację. Powstają inicjatywy wspierające nie tylko wielkie projekty gospodarcze, ale także rozwój pojedynczych obywateli. Żeby organy powołane do dystrybucji środków rozdzielały je w sposób zgodny z unijną polityką, zostały opracowane liczne dokumenty, opisujące najważniejsze kryteria, jakie powinien spełniać dany projekt: zarówno formalne, jak i ideowe.
Krajowe Inteligentne Specjalizacje – pod tą nieco enigmatyczną nazwą, kryją się obszary, na których rozwoju szczególnie zależy Unii Europejskiej. Mogą się one różnić między sobą w zależności od kraju, czy regionu, jednak korzyści, odnoszone dzięki nim przez państwa członkowskie, powinny się skupiać dookoła:
- wsparcia inwestycji kluczowych dla rozwoju danego kraju lub regionu;
- możliwości jak najlepszego wykorzystania mocnych stron i potencjału specyficznego dla danego kraju lub regionu;
- zachęcania do tworzenia innowacji technologicznych, także w obszarze inwestycji sektora prywatnego;
- wykorzystania badań naukowych do tworzenia innowacyjnych rozwiązań, a także pomocy w późniejszym wprowadzeniu ich na rynek komercyjny.
W unijnych dokumentach idea Inteligentnych Specjalizacji została opisana w „Guide to Research and Innovation Strategies for Smart Specialisations (RIS3)”, natomiast w Polsce odnosi się do nich przyjęty 8 kwietnia 2014 roku przez Radę Ministrów „Program Rozwoju Przedsiębiorstw”, gdzie przedstawiono w sposób szczegółowy sposób tworzenia, monitorowania i aktualizacji omawianego zagadnienia.
Krajowe Inteligentne Specjalizacje – skąd się wzięły?
Istnienie krajowych inteligentnych specjalizacji zakłada przyjęty przez Komisję Europejską w 2010 roku dokument „Europa 2020 – Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu”. Wedle jej założeń, każde państwo członkowskie ma opracować swoje krajowe inteligentne specjalizacje wedle B+R+I oraz kierować się nimi podczas polityki zarządzania środkami z funduszy wspólnotowych, oraz własnych, krajowych.
Lista specjalizacji
Każda krajowa inteligentna specjalizacja dotyczy odmiennego obszaru rozwojowego. Jest ich dokładnie trzynaście, a serwis informacyjny Ministerstwa Rozwoju, Pracy i Technologii dzieli go na kilka odmiennych kategorii. Aktualna lista specjalizacji zawiera następujące elementy:
ZDROWE SPOŁECZEŃSTWO
STRATEGIE DOTYCZĄCE GOSPODARKI, BIOGOSPODARKI ROLNEJ, SPOŻYWCZEJ, DRZEWNEJ I ŚRODOWISKOWEJ.
- Specjalizacja dotycząca innowacji w technologiach, procesach, produktach z sektora rolno – spożywczego oraz leśno – drzewnego.
- Specjalizacja dotycząca procesów biotechnologicznych, chemicznych oraz produktów chemii specjalistycznej lub inżynierii środowiska
BALANS W ENERGETYCE
- specjalizacja dotycząca magazynowania, przesyłu i dystrybucji energii oraz układów wytwarzania – zintegrowane, niskoemisyjne i wysokosprawne,
- specjalizacja dotycząca budownictwa energooszczędnego i inteligentnego,
- specjalizacja dotycząca przyjmowania przyjaznych środowisku rozwiązań transportowych.
PŁYNNY I ZAMKNIĘTY OBIEG WODY, SUROWCÓW KOPALNIANYCH I ODPADÓW W GOSPODARCE
- specjalizacja dotycząca gospodarki o obiegu zamkniętym – krąg woda, surowce kopalne, odpady.
HORYZONTALNE UJĘCIE INNOWACJI W TECHNOLOGII I PROCESACH PRZEMYSŁOWYCH
- specjalizacja dotycząca nanoprocesów, nanoproduktów i innych wielofunkcyjnych materiałów czy kompozytów, które mają zaawansowane właściwości,
- specjalizacja dotycząca fotoniki i elektroniki,
- specjalizacja dotycząca sieci inteligentnych, technologii geoinformacyjnych oraz informacyjno – komunikacyjnych,
- specjalizacja dotycząca wdrażania automatyzacji i robotyzacji w procesach technologicznych,
- specjalizacja dotycząca inteligentnych technologii kreacyjnych,
- specjalizacja dotycząca innowacji w technologiach morskich – jednostki pływające, w tym specjalistyczne, konstrukcje morskie lub przybrzeżne oraz innowacje w logistyce transportu morskiego i śródlądowego.
Krajowe inteligentne specjalizacje są zbiorem otwartym, co oznacza, że podlegają ciągłej weryfikacji i aktualizacji w oparciu o system monitorowania i zmiany zachodzące w kraju. Ostatnia zmiana w KIS nastąpiła 1 stycznia 2021. Zgodnie z przyjętymi założeniami projekty ubiegające się o dofinansowanie powinny wpisywać się w zakres KIS oraz odznaczać się wysokim poziomem innowacyjności.
