Kolejna wersja projektu Programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki 2021-2027 (FENG) została przekazana do Komisji Europejskiej (KE). Zmiany są wynikiem negocjacji z Komisją Europejską.
Przeanalizowaliśmy wszystkie wprowadzone zmiany. Poniżej te, które z perspektywy przedsiębiorców będą kluczowe.
- Zmiana modułów obligatoryjnych w Priorytecie 1. Co to oznacza w praktyce? Firmy z sektora MŚP będą miały możliwość sfinansowania projektu inwestycyjnego wdrażając wyniki wcześniej przeprowadzonych prac B+R;
- Duże przedsiębiorstwa chcąc zrealizować wdrożenie innowacji w ramach Priorytetu I będą musiały skorzystać z modułu B+R jako obligatoryjnego;
- Dotacja warunkowa w module wdrożenia innowacji;
- Brak możliwości aplikowania dużych firm w Priorytecie II w konkursie “Kredyt na innowacje technologiczne” – firmy te nadal mają jednak możliwość aplikowania w „Kredycie ekologicznym„.
Dla przypomnienia alokacja Programu wynosi prawie 8 mld EUR. Podział alokacji FENG na priorytety jest następujący:
- 1 priorytet: 4,35 mld EUR (55% budżetu programu),
- 2 priorytet: 2,65 mld EUR (33% budżetu programu),
- 3 priorytet: 0,8 mld EUR (10% budżetu programu),
- 4 priorytet: 0,16 mld EUR (2% budżetu programu).
Moduły
Najbardziej kluczowa zmiana dotyczy modułów, a dokładniej ich charakteru – obligatoryjnego lub fakultatywnego. W poprzedniej wersji modułami obligatoryjnymi był Moduł „Prace B+R” i „Infrastruktura B+R”. Zatem planowany projekt musiałby zakładać jeden z tych modułów. W aktualnej wersji programu obligatoryjne są moduły: „Prace B+R” i „Wdrożenie innowacji”.
WAŻNE! W przypadku dużych firm moduł B+R jest zawsze obligatoryjny. Pozostałe moduły są fakultatywne.
W praktyce oznacza to, że przedsiębiorstwa MŚP będą mogły zrealizować wdrożenie innowacji opartej o wcześniej zrealizowane prace badawczo-rozwojowe bez konieczności uwzględnienia w projekcie modułu „prace B+R” lub jak wcześniej wskazywano „Infrastruktura B+R”.
Przedsiębiorstwa duże będą zobligowane do przeprowadzenia prac B+R w ramach projektu, aby zrealizować moduł Wdrożenie innowacji. Ponadto warunkiem wsparcia inwestycji produkcyjnych przedsiębiorstw innych niż MŚP i small mid-caps będzie konieczność współpracy z przedsiębiorstwami sektora MŚP.
Ciekawą kwestią do monitorowania jest minimalny udział prac B+R w projekcie łączącym przeprowadzenie prac badawczo-rozwojowych i wdrożenie innowacji w przedsiębiorstwie.
Ścieżki realizacji projektów
Priorytet 1. FENG będzie wdrażany w ramach dwóch ścieżek:
- ścieżki ogólnej, umożliwiającej wspieranie projektów określonych za pomocą modułów (obligatoryjnych oraz fakultatywnych). Ścieżka ta będzie umożliwiała współfinansowanie projektów firm z wyższym poziomem innowacyjności
- ścieżki dedykowanej wsparciu projektów, które będą realizować założenia Europejskiego Zielonego Ładu (EZŁ) lub związanych z wyzwaniami cyfrowymi lub społecznymi. W ścieżce tej możliwym do zastosowania narzędziem oceny wybranych kryteriów będzie wykorzystanie algorytmów. W ramach tej ścieżki będą organizowane konkursy, w których modułem obowiązkowym będzie jeden z trzech modułów: wdrożeniowy, moduł zielony lub moduł cyfryzacji.
Dotacja warunkowa
Pojawił się nowy zapis dotyczący formy wsparcia w ramach Priorytetu 1. Będzie ono udzielane w formie dotacji oraz częściowo zwrotnej dotacji warunkowej. Moduły dot. prac B+R oraz infrastruktury B+R jako najbardziej ryzykowne będą finansowane dotacją (dot. wszystkich przedsiębiorstw), podobnie jak pozostałe moduły (z wyjątkiem wdrożeń wyników prac B+R), ze względu na:
- konieczność zachęcania firm (w tym nieaktywnych innowacyjnie) do działalności B+R;
- wysokie ryzyko w projektach B+R, które sprawia, że z reguły nie są one finansowane w formie zwrotnej (np. przez banki);
- kompleksowy charakter projektów, zwiększający ryzyko po stronie beneficjenta;
- konieczność zachęcenia firm, głównie MSP, do realizacji działań zw. z transformacją zieloną i cyfrową, przynoszących korzyści społeczne, w tym większą odporność gospodarki.
Częściowo zwrotna forma (dotacja warunkowa) stosowana będzie do finansowania wdrożeń wyników B+R. Część wsparcia (min. 50%) będzie miała charakter zwrotny – przedsiębiorcy zwracają je w zależności od uzyskanych efektów, związanych np. z uzyskanymi przychodami.
Jakie będą mechanizmy stosowania dotacji zwrotnej? Ministerstwo nad tym pracuje. Nie mniej jest to zapis zmieniający zasady gry w ramach pierwszego priorytetu FENG.
Kolejnym “game changerem” jest zmiana beneficjentów „Kredytu na innowacje technologiczne”. Z tego instrumentu zostały wyłączone przedsiębiorstwa typu small mid-caps i mid-caps, dla których upatrywano duże możliwości związane z finansowaniem inwestycji w innowacyjne technologie.
Te podmioty nadal będą mogły startować w instrumencie Kredyt ekologiczny, przewidzianym z Priorytecie 3.
Kredyt ekologiczny łączy finansowanie dłużne MŚP oraz przedsiębiorstw typu small mid-caps i mid-caps z udziałem banków komercyjnych oraz bezzwrotne w formie dotacji. Celem działania będzie wspieranie transformacji przedsiębiorstw w zakresie efektywności energetycznej poprzez modernizację infrastruktury w przedsiębiorstwach, a także wdrażanie nowych lub ulepszonych produktów, usług w powiązaniu ze zmianą procesów, umożliwiających znaczącą redukcję zużycia energii (np. elektrycznej, gazowej) w danym przedsiębiorstwie (procesy) lub u odbiorcy końcowego (produkty, usługi).
Nie jest to końcowa wersja programu. Ministerstwo zakłada, że może ona ulec modyfikacjom w trakcie dalszych negocjacji z Komisją Europejską.
Zachęcamy do subskrypcji naszego newslettera! Dzięki niemu jako pierwszy dowiesz się o dotacjach unijnych w nowej perspektywie finansowej.
