Ulgi podatkowe – skuteczne narzędzie wsparcia przedsiębiorstw

Obecnie na świecie z różną intensywnością poszczególne kraje starają się zachęcić przedsiębiorców do inwestowania. Tworzone są wszelkiego rodzaju ulgi podatkowe lub mechanizmy, które, choć stricte ulgami nie są, to działają w podobny do ulg sposób. Trudno obecnie znaleźć kraj w Europie, który nie korzysta z mechanizmu zachęt podatkowych.

Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), czyli organizacja międzynarodowa o profilu ekonomicznym skupiająca 38 wysoko rozwiniętych i demokratycznych państw całego Świata, uruchomiła interaktywne narzędzie do badania stopnia zaangażowania Państw w tworzenie zachęt dla firm.

W 2022 r. 33 z 38 krajów OECD dysponowało narzędziem ulgi, bądź jej podobnym, które tworzyło preferencyjne warunki podatkowe przedsiębiorstwom inwestującym w badania i rozwój. W roku 2000 tylko 19 krajów OECD oferowało firmom ulgi podatkowe. Jak istotną rolę w tworzeniu PKB państw, obrazuje wykres ukazujący, w jakim stopniu coroczna wartość zachęt podatkowych wpływa na wielkość PKB.

Źródło: https://www.oecd.org/innovation/tax-incentives-RD-innovation/

Ulgi podatkowe – wsparcie, które nie powoduje wydatków budżetowych

Rządy chcąc wesprzeć swoje rodzime przedsiębiorstwa oraz zachęcić zagraniczne podmioty do inwestowania, oferują różnorodne mechanizmy wsparcia i finansowania. Obok bezpośrednich środków wsparcia, coraz chętniej sięgają po zachęty podatkowe w celu promowania działalności badawczo-rozwojowej, pobudzania twórczości i innowacyjności w przedsiębiorstwach, których skutkiem ma być wzrost gospodarczy.

Preferencje podatkowe są o tyle wygodnym narzędziem wsparcia, gdyż nie powodują bezpośrednich wydatków budżetowych. Każde państwo posiada własny system podatkowy, w związku z tym zachęty podatkowe również będą się od siebie różniły, w zależności od przepisów prawnych, interpretacji podatkowych oraz zasad.

Polska

Ulga badawczo-rozwojowa pozwala na dodatkowe odliczenie od podstawy opodatkowania poniesionych kosztów prowadzonych prac rozwojowych w wysokości 100%. W przypadku wynagrodzeń pracowników zaangażowanych w projekty B+R możliwość odliczenia wynosi 200%. Ponadto, podmioty posiadające status centrum badawczego mogą odliczyć 200% wszystkich kosztów kwalifikowanych.

Ulga dostępna jest dla wszystkich przedsiębiorców, niezależnie od branży, w której działają oraz wielkości podmiotu.

Koszty kwalifikowane opisane są w zamkniętym katalogu i są to: 

• Wynagrodzenia i składki pracowników (w części opłacanej przez pracodawcę) 
• Nabycie materiałów i surowców 
• Odpisy amortyzacyjne od środków trwałych 
• Koszty odpłatnego korzystania z aparatury naukowo-badawczej
• Ekspertyzy, opinie, usługi doradcze od jednostek naukowych 
• Koszty uzyskania i utrzymania certyfikatów czy patentów. 

Istnieje możliwość złożenia korekty podatkowej do pięciu lat wstecz. Jeżeli w danym roku podatkowym wystąpi strata albo gdy wielkość dochodu jest niższa od kwoty przysługujących odliczeń to przedsiębiorca — odpowiednio w całej kwocie lub w części – dokonuje odpisu w zeznaniach za kolejno następujące po sobie sześć lat podatkowych.

Warto dodać, że ulga B+R jest komplementarna z dotacjami, nie obowiązuje sformalizowany nabór wniosków, osiągniętą korzyść finansową przedsiębiorstwo może dowolnie zagospodarować, a wymagana innowacyjność musi wystąpić jedynie na poziomie firmy.

Francja

Francja oferuje ulgę podatkową na działalność badawczo-rozwojową w wysokości 30% kwalifikujących się wydatków w odniesieniu do dochodu z podatków firm we wszystkich sektorach.

Podstawową cechą tego systemu opartego na wielkości zatrudnienia jest dodatkowe świadczenie w wysokości 40% kosztów zatrudnienia personelu oraz 75% kosztów amortyzacji i akredytowanego podwykonawstwa B+R, co czyni go atrakcyjnym dla wszystkich zgłaszających koszty, niezależnie od tego, czy są to koszty związane z pracami wewnętrznymi czy zewnętrznymi.

Zwolnienie podatkowe jest odliczane od podatku dochodowego za rok, w którym koszty zostały faktycznie poniesione. Niewykorzystana kwota ulgi może być odliczana w ciągu maksymalnie czterech kolejnych lat. Okres korekt możliwy do odliczenia wynosi trzy lata wstecz.

Funkcjonuje obowiązkowy szablon uzasadniający zasadność każdego projektu badawczo-rozwojowego, który przedsiębiorstwa muszą wypełniać. Wniosek cechuje się dużym stopniem szczegółowości i obejmuje informacje zarówno techniczne, jak i finansowe.

Koszty kwalifikowane do ulgi to m.in.:  

• Koszty wynagrodzeń kadry technicznej,
• Amortyzacja sprzętu badawczo-rozwojowego,
• Koszty operacyjne,
• Podwykonawstwo B+R, 
• Udział w konferencjach,
• Uzyskanie patentów, certyfikatów.  

Niemcy

Niemiecki system ulg podatkowych dla działalności B+R został wprowadzony w 2020 roku i oferuje odliczenie podatkowe do 25% kosztów kwalifikowanych. Kwalifikowalnymi kosztami są koszty osobowe pracowników (25% odliczenia) oraz koszty badań i rozwoju zleconych na zewnątrz (15%).

Aby ubiegać się o ulgi podatkowe, firmy muszą przejść dwuetapowy proces. Pierwszy etap to uzyskanie certyfikatu technicznego potwierdzającego kwalifikowalność projektów. Certyfikat ten jest automatycznie przekazywany do urzędu skarbowego. Drugi etap to wypełnienie wniosku finansowego w niemieckim systemie skarbowym i odliczenie podatków lub wypłata gotówkowa pod warunkiem, że zobowiązania podatkowe są mniejsze niż wnioskowana kwota.

Firma może ubiegać się o zwrot podatku w wysokości 25% kosztów pracowniczych związanych z badaniami i rozwojem oraz kosztów badań zleconych, do maksymalnej kwoty 1 mln euro rocznie. Korzyść podatkowa jest odejmowana od należnego podatku dochodowego lub, jeśli podatek jest niewystarczający, wypłacana jako zwrot.

Od 2021 r. wszystkie działania związane z otrzymaniem ulgi, rozliczane są online.

Czechy

Czescy przedsiębiorcy mogą liczyć na ulgę badawczo-rozwojową, która zapewni dodatkowe 100% odliczenia kosztów kwalifikowanych prac B+R. Ponadto, istnieje możliwość odliczenia 110% w przypadku przyrostowego wzrostu rocznych wydatków na B+R.

Proces składania wniosków jest stosunkowo prosty, jednak organy regulacyjne są bardzo rygorystyczne w procesie uzasadnienia roszczeń. W związku z tym, zaleca się prowadzenie szczegółowej dokumentacji wewnętrznej dotyczącej kwalifikowanych projektów oraz kosztów.

Każde przedsiębiorstwo chcące ubiegać się o uzyskanie ulgi podatkowej musi spełnić trzy warunki:

1. Po 1 kwietnia 2019 r. firmy muszą powiadomić właściwy organ podatkowy o zamiarze zastosowania odliczenia podatkowego dla każdego nowego projektu.
2. Firma musi posiadać pisemną dokumentację projektową, która zawiera opis celów projektu, harmonogram czasowy, planowany budżet, zespół badawczo-projektowy, metodologię itd.
3. Przedsiębiorstwo musi prowadzić wydzieloną rejestrację pomocniczą kosztów kwalifikowanych dla każdego projektu.

Koszty kwalifikowane:

• Wynagrodzenia,
• Materiały i wyposażenie,
• Amortyzacja,
• Zwroty kosztów podróży związanych z projektem B+R,
• Koszty usług i ekspertyz, nabyte od instytucji naukowych,
• Uzyskanie certyfikatów i pozwoleń.

Belgia

Belgia oferuje swoim przedsiębiorcom dwie zachęty podatkowe na badania i rozwój:

1. Zwolnienie w wysokości 80% z podatku od wynagrodzeń dla doktorantów i magistrów oraz dla wykwalifikowanych pracowników studiów licencjackich pracujących przy projektach badawczo-rozwojowych. Zwolnienie zmniejsza efektywne koszty zatrudnienia przez pracodawcę w działach B+R. W przypadku małych przedsiębiorstw kwota objęta zwolnieniem dla pracowników posiadających wykształcenie licencjackie nie może przekroczyć 50% łącznie (dla średnich i dużych przedsiębiorstw maksymalna kwota wynosi 25%).
2. Ulga jednorazowa w wysokości 13,5% lub roczna ulga w wysokości 20,5% na inwestycje w środki trwałe. Ulga ta dotyczy rozwoju lub nabycia patentów i środków trwałych wykorzystywanych do promowania badań i rozwoju nowych produktów/usług oraz zaawansowanych, ekologicznych technologii.

Zwolnienie z podatku dotyczy tylko tych projektów, które zostały zgłoszone właściwemu organowi jeszcze przed jego rozpoczęciem. W związku z tym belgijska administracja podatkowa utrzymuje stanowisko, że nie istnieje możliwość rozliczenia projektów, które uprzednio nie zostały zgłoszone.

Komentarz eksperta

Daria Górna, Kierownik Działu Ulg i Innowacji w EDORADCA

Ulga także za oceanem

W Stanach Zjednoczonych, ulga podatkowa na badania i rozwój (26 US Code §41), znana również jako ulga podatkowa na badania i eksperymenty (R&E), jest federalnym świadczeniem, które zapewnia firmom oszczędności gotówkowe na wykonywanie działań związanych z opracowywaniem, projektowaniem lub doskonalenie produktów, procesów, formuł lub oprogramowania. Ten rodzaj wsparcia zapewnia środki na zatrudnienie dodatkowych pracowników, wzrost zaangażowania w badania i rozwój i rozbudowę obiektów. Ulga została uchwalona już 1981 r., aby stymulować innowacyjność i zachęcać do inwestowania w rozwój na terenie Stanów Zjednoczonych.

Obraz autorstwa pressfoto na Freepik